Ketanrijst voor lontong is kleefrijst die na het koken een zachte, samenhangende structuur krijgt en na volledige afkoeling in blokjes of repen wordt gesneden. Lontong wordt meestal koud gegeten, maar je kunt de stukjes ook kort stomen en warm serveren.
Je kunt lontong bereiden in speciale geperforeerde zakjes, in bananenblad of in een schaal. Het belangrijkste voor een goed resultaat zijn voldoende water, een lange kooktijd en het volledig laten afkoelen van de lontong voordat je deze aansnijdt.
Wat is lontong?
Lontong is kleefrijst die je na het koken in blokjes snijd en serveert bij allerlei (Indische) gerechten. Je kunt de blokjes koud eten maar ook kort gestoomd en warm als je dat lekker vindt. In Indonesië wordt lontong meestal in bananenbladeren gekookt/gestoomd en geserveerd.
In Nederland kook je lontong in een geperforeerd zakje. Lontong wordt lang gekookt, vervolgens zwelt de rijst op tot een fluffy kussentje en als het is afgekoeld snijd je het in blokjes.
Ketanrijst of plakrijst (stickyrice) kan je krijgen in zwarte of witte korrels. De zwarte versie is mooi stevig en heeft veel smaak. Ook zal de rest van de rijst licht paars kleuren door de natuurlijke kleurstof in de rijst.
De combinatie van witte rijst en ketanrijst geeft lontong een iets plakkeriger en zachter resultaat dan lontong die uitsluitend in zakjes van de toko wordt bereid.
Lontong in een zakje koken
Lontong kun je kopen bij de toko. Je kunt losse zakjes kopen of een doosje met een aantal plastic zakjes erin. Deze zakjes zijn speciaal geschikt en veilig om lontong in te koken.
Voor 4 a 5 personen berekent u drie zakjes. Ik bereid meestal drie zakjes lontong per keer zodat ik een voorraadje heb voor een andere keer.
Het belangrijkst bij lontong is de kooktijd en het volledig laten afkoelen voordat je het gaat snijden. Gebruik een grote soeppan die je ruim vul met water. De zakjes moeten helemaal onder water liggen.
- Neem hiervoor een flink grote pan met ruim water, omdat de zakjes uitzetten en onder water moeten blijven.
- Het water breng ik aan de kook en leg de zakjes erin.
- Eventueel kun je een snufje zout toevoegen.
- Als het water borrelt, zet u het vuur zo laag dat het water nog net blijft koken.
- Is er eventueel te veel water verdampt, voeg dan zoveel kokend water toe dat de zakjes weer onderstaan.
Kook de lontong gaar in een uur tot anderhalf uur. Een andere bereidingswijze noemt ongeveer twee uur in ruim water met zout naar smaak. Lontong vlug kan in ongeveer een 1/2 uur gaar zijn, maar voor een stevige structuur is het belangrijk om de zakjes lang genoeg te koken.
Als de lontong hard is (voel even met je vinger) en het zakje helemaal opgezwollen is, dan is het klaar. Na twee uur zijn de zakjes 'kussentjes' geworden.
Haal de zakjes uit de pan, laat even uitlekken en laat ze volledig afkoelen. Als ze afgekoeld zijn snijd je er plakken van (gewoon door het zakje heen). Verwijder het plastic en snijd de lontong in blokjes.
Je kunt ze direct serveren. Lontong wordt altijd koud geserveerd, het wordt overgoten met warme sauzen, 'soepen' en sayurs.
Lontong in bananenblad
Lontong ketan zelf maken (dus niet in een zakje van de toko) is helemaal niet moeilijk. Ik gebruik graag bananenblad want dat geeft smaak af en staat ook nog heel mooi.
Lontong kan je ook heel goed in bananenblad rollen. Bananenblad ruikt lekker en ziet er prachtig uit. Je kan ook plasticfolie gebruiken hoor.
Ingrediënten voor lontong ketan
- 300 ml witte rijst
- 200 ml ketanrijst, waarvan 100 gram witte en 100 gram zwarte
- halve theelepel zout
- 1 spriet sereh
- 3-4 blaadjes jeruk purut
- 1 pak bananenblad
Met de hoeveelheid in dit recept maak je ongeveer 12 lontongs van 15 centimeter. Per persoon eten we ongeveer 3 lontongs. Ook kan je 75 gram rijst aanhouden per persoon.
Beb Vuyk duidt hoeveelheden rijst altijd aan in liters, dus doe ik dat hier ook. Een andere verhouding is 1/2 liter rijst, 2 eetlepels ketan en 1 1/2 liter water.
Rijst voorbereiden
Doe rijst in een pan en voeg water toe totdat het 1 vingerkootje boven de rijst staat. Kook de rijst met het jeruk purut blad, het citroengras en het zout.
Ik doe alle rijst in de pan en voeg daarbij het zout, citroengras en citroenblad. Ik vul dan het geheel met water tot het een vingerkootje boven de rijst staat.
Was de rijst gemengd met de ketan en breng haar aan de kook met het zout. De rijst mag stuk koken en moet zeer gaar zijn.
Ik was de rijst niet, omdat het gruis in de rijst zorgt voor een mooi stevige lontong. Als je het wel wast (sommige mensen vinden het ook een fris idee), dan blijft het geheel stevig genoeg hoor, maar het hoeft niet perse.
Haal het van het vuur als de rijst putjes vormt met bellen erin, maar het geheel er nog nat uit ziet. Roer het goed door totdat de korrels beginnen te breken.
Nu ongeveer is de rijst al klaar om in bananenblad gerold te worden. Dit is al na een minuut of 10 koken. Het lijkt nog niks, maar na even staan en doorroeren wordt het al meer een plakkerig geheel. Ook moet de rijst nog gekookt in het blad.
De rijst mag uit de pan op een schaal om iets af te koelen voordat je gaat rollen. Laat de rijst 15 minuten op een bord afkoelen. Roer het nogmaals door vlak voor gebruik.
Bananenblad klaarmaken
Ik heb bananenblad goed gewassen en met heet water overgoten zodat het olie uit het blad komt en het mooi gaat glimmen.
Ik haal bananenblad bij de toko uit de vriezer. Ik laat het even ontdooien en dan knip ik het in stukken van drie vingers lang. Dan kan je de pakjes mooi dik rollen zodat ze niet gaan lekken.
Snij het bananenblad in 3 vinger lange stukken. Spoel ze af met water en daarna met kokend heet water en wrijf ze droog en schoon met een theedoek.
Pandanblad is ook lekker bij lontong. Dat geeft ook heerlijke smaak af. Je kan een stukje met de lengte van een vinger onder de rijst leggen in het pakketje.
Lontong rollen en koken
Leg een worst van rijst (goed vormen) onderaan het bananenblad en rol het stevig, maar voorzichtig dicht. Maak de zijkanten dicht met een tandenstoker.
Het blad gaat in een schaal (van ongeveer 5 centimeter diep) en ik schep daarin de stevige en zware rijst.
Kook de lontong zachtjes gedurende 1 uur. Nu alles mooi opgerold is, mogen de lontongs op deze manier in de pan helemaal onder water om 1 uur zachtjes te pruttelen.
Haal ze dan direct uit het water en laat rechtop uitlekken zodat het water er goed uit kan lopen. Eenmaal klaar dan is het belangrijk dat de pakjes rechtop uitlekken, zoals in de foto hieronder. Als je dat niet doet blijft de inhoud te nat.
Laat de lontong helemaal afkoelen voordat je ze aansnijdt. Of laat het een nacht in de koelkast voor het beste resultaat.
Lontong ketan volgens de schaalmethode
Er zijn allerlei manieren van rijst bereiden, zoals deze lontong met ketan (plakrijst). Deze lontong met ketan maakt Beb in een schaal waarin ze de rijst aandrukt en daarna aansnijdt in repen.
Dit recept is genoeg lontong voor 6 tot 8 mensen en is klaar in 1 uur. Voor het beste resultaat even een nacht in de koelkast koelen en voor het eten op kamertemperatuur laten komen.
Ingrediënten
- 1/2 liter rijst
- 2 eetlepels ketan (kleefrijst)
- 1 1/2 liter water
- zout
Bereidingswijze
Was de rijst gemengd met de ketan en breng haar aan de kook met het zout. Draai zo gauw de rijst kookt het vuur op laag en gebruik bij gas een asbestplaat.
Asbestplaatjes worden niet meer gebruikt natuurlijk, maar ik heb wel een metalen warmteverdeler (gekocht bij de kringloop) en die werkt super goed om gerechten te laten sudderen.
Mijn rijst kookt dus kan ‘ie op het plaatje op laag vuur. Ik laat het geheel met de deksel op de pan nog 20 minuten zachtjes sudderen.
Al het water is opgenomen in de rijst. Ik had de rijst niet langer op het vuur moeten hebben. De korrels lijken nog heel, maar zo gauw ik het doorschep, breken ze in stukken.
Spoel een schotel om met koud water. Strijk daarop de rijst uit laat haar afkoelen en snijd haar in rechthoekige stukken.
Ik heb bananenblad goed gewassen en met heet water overgoten zodat het olie uit het blad komt en het mooi gaat glimmen. Het blad gaat in een schaal (van ongeveer 5 centimeter diep) en ik schep daarin de stevige en zware rijst.
Nu mag de lontong ketan afkoelen, eerst op het aanrecht en dan in de koelkast. Is de lontong koud dan gaat aansnijden makkelijk.
Ik zie dat ik de hoeken beter had moeten aandrukken, maar toch kan ik hier mooie repen (roze!) longtong van snijden. De repen kunnen weer in ruiten en zo serveer ik het met een gerecht waar de lontong lekker in gedoopt kan worden, zoals een sajoer lodeh of een daging setan.
Lontong in de slowcooker
Er is nog een andere manier om lontong te koken, namelijk in de slowcooker. Het duurt dan wel iets langer dan in een ‘gewone’ pan maar je hebt er helemaal geen omkijken naar.
Lees hier hoe je lontong bereidt in de slowcooker.
Lontong Maken met Mama | Rijst Verpakt in Bananenbladeren
Lontong snijden en serveren
U dient de lontong altijd apart op in een schaal, gesneden in stukjes van 2 cm dik en 3 cm lang.
Als de lontong volledig is afgekoeld, snijd je het zakje of bananenblad met een scherp mes in plakken. Verwijder daarna het plastic of bananenblad en snijd de plakken in blokjes.
Ook kan je de pakketjes met een scherp mes zo doorsnijden. Ook mooi om te serveren.
Serveertips
Waar eet je lontong bij?
- bij gado gado mag lontong eigenlijk niet ontbreken
- bij petjel (salade met pindasaus) smaakt lontong ook heerlijk
- in de soto is het een lekkere aanvulling
- lontong met ei (sambal goreng telor)
- simpel met een sateetje en pinda/satésaus
- tahoe en tempeh
- vlees en kipgerechten
- sajoer lodeh
- daging setan
- opor van kip
- droge sambalans
- seroendeng
Ook met pindasaus is lontong verrukkelijk en gaat goed samen met een petjelsaus zoals Beb zegt. Eroverheen is seroendeng heerlijk en uiteraard een te gekke sambal.
Dit gerecht past zowel bij een Indische rijsttafel als bij een vegetarische Indische rijsttafel.
Lontong bewaren en opnieuw serveren
Bewaar blokjes lontong in de koelkast in een bakje. Serveer ze koud of stoom deze kort in een stoompan of met behulp van een pannetje en stoommandje of vergiet.
Je kunt de lontong prima voor een paar dagen de koelkast bewaren. Gekookte en goed afgekoelde lontong (niet gesneden) kan in de diepvries worden bewaard; het is dan ongeveer twee maanden houdbaar.
Of leg de gesneden blokjes lontong verspreid op een bord of schaal en zet deze in de vriezer. Als de blokjes compleet bevroren zijn kun je ze bij elkaar in een zakje doen.
Wil je de lontong eten, laat de blokjes dan ontdooien en serveer ze koud of kort gestoomd. Bevroren lontong moet voor het gebruik eerst worden ontdooid. Kook het ongeveer 10 a 15 minuten op en laat het daarna afkoelen.
Ook kan je ze goed invriezen. Daarna is het ontdooien zo gebeurd in de magnetron.
Na het afkoelen vormt het blad een witte gloed. Dat is normaal en doet niks af aan de smaak, hoor.
Handige verhoudingen en bereidingstijden
| Bereiding | Belangrijkste hoeveelheden of tijd | Resultaat |
|---|---|---|
| Lontong in zakjes | drie zakjes voor 4 a 5 personen | stevige kussentjes die na afkoelen in blokjes worden gesneden |
| Zakjes langzaam koken | een uur tot anderhalf uur | opgezwollen zakjes met harde, gare lontong |
| Andere traditionele bereiding in zakjes | ongeveer twee uur | stevige lontong |
| Lontong ketan in bananenblad | 1 uur zachtjes koken | zachte, plakkerige lontong met extra aroma |
| Lontong ketan in een schaal | 1/2 liter rijst, 2 eetlepels ketan en 1 1/2 liter water | iets zachtere lontong die in repen of ruiten wordt gesneden |
| Portie per persoon | ongeveer 3 lontongs of 75 gram rijst | richtlijn voor de hoeveelheid |